Onderwijs en kwaliteit

Onderwijs en kwaliteit

Ambities en Kwaliteitsmanagement 2019

In 2019 zijn goede stappen gezet om het kwaliteitsmanagement binnen VCOG verder te ontwikkelen.

Er is een visie op kwaliteit geformuleerd die ertoe heeft geleid dat de scholen en het bestuur een keuze hebben gemaakt om alle scholen in gezamenlijkheid aan dezelfde twee kwaliteitsambities uit het strategisch plan te laten werken. De eerste ambitie betreft de ontwikkeling van onderwijsaanbod van 0 tot 18 jaar. Alle VCOG-scholen formuleren de minimale doelen die zij op het terrein van deze strategische ambitie willen halen. Het gaat om doelen op het gebied van IKC-vorming en op het terrein van flexibele overgangen en doorgaande leerlijnen richting het VO. Ook de inrichting van een tienerschool in samenwerking met de CSG behoort tot deze ambitie. Door de inrichting van projecten op het terrein van IKC-vorming en doorgaande lijnen in het VO en tienerscholen, werkt VCOG bestuurlijk aan deze ontwikkeling. De tweede ambitie is de profilering van iedere VCOG-school in de eigen omgeving. Welk toekomstbestendig concept past bij de school en haar doelgroep? Hoe gaat de school dit concept vervolgens krachtig uitdragen? Aan het einde van de strategische planperiode zijn er binnen beide ambities op alle VCOG-scholen zichtbare minimale doelen gerealiseerd. In de onderwijsdialogen die het bestuur met de scholen voert, staan beide doelen steeds geagendeerd. Tijdens deze gespreken monitort en stuurt het bestuur waar nodig op de realisering van de ambities.

In 2019 is er op het terrein van deze ambities al een flinke stap gezet, zowel wat betreft de overgang naar het VO als de IKC-vorming voor kinderen van 0 tot 6 jaar. Er zijn werkgroepen gevormd van leraren uit het PO-VO van VCOG en CSG die gezamenlijk een doorgaande leerlijn ontwikkelen voor de vakken Nederlands, Wiskunde en Engels. Leraren willen graag bij elkaar kijken en van elkaar leren. In het project collegiale visitatie organiseren de drie schoolbesturen SCSOG, CSG en VCOG deze mogelijkheid. De leerlingen van groep 8 van alle VCOG-scholen maken kennis met de echte dagelijkse praktijk van het VO. Zij hebben in het najaar als klas volledige lesdagen in het VO meegedraaid. De samenwerkende schoolbesturen gaan in 2020 de ingezette losse activiteiten door ontwikkelen tot vaststaand beleid en daar waar het mogelijk is tot tienerscholen. De vorming van een doorgaande lijn van 0 tot 6 jaar wordt op de VCOG-scholen ontwikkeld door IKC-vorming. De scholen werken hierin nauw samen met bestaande kinderopvangorganisaties. In het najaar heeft het bestuur van VCOG een onderzoek laten verrichten onder de scholen om de ambities op dit vlak te peilen en te beschrijven. Een hybride vorm waarin scholen zelf de keuze hebben of zij de IKC willen vormgeven samen met een bestaande organisatie of waarin zij dit in eigen beheer willen organiseren, kwam als preferente richting uit het onderzoek. In 2020 gaat VCOG door met de ontwikkelingen voorvloeiend uit het onderzoek.

Begin 2020 is er een ééndaagse conferentie georganiseerd voor alle directeuren, teamleiders, bestuur en staf, waarin scholen zijn geprofessionaliseerd over de wijze waarop een concept gekozen en uitgedragen wordt om de school mee te profileren.

Daarnaast werken alle VCOG-scholen aan andere onderwijsambities in het strategisch plan. Zij maken daarin zelf een keuze op grond van de kwaliteitsvraagstukken binnen de school en de onderwijsbehoefte van de doelgroep van de school. De ambities zijn vanuit het strategisch plan verbonden aan de school door het schoolplan. Tot slot werken alle scholen altijd aan de realisatie en borging van de basiskwaliteit. Deze kwaliteit moet volgens eigen geformuleerde standaarden op orde zijn. In 2020 gaan de scholen deze eigen standaarden verder ontwikkelen en duidelijk maken.

Het kwaliteitsmanagement van VCOG staat beschreven in het kwaliteitshandboek. Dit handboek is in 2015 vastgesteld. In 2019 is VCOG begonnen met de herdefiniëring van kwaliteit en kwaliteitsmanagement. Dit zal leiden tot een nieuw kwaliteitsboek. Vanuit de afdeling onderwijs & kwaliteit is de totstandkoming van dit hernieuwde kwaliteitsmanagement zowel procesmatig als inhoudelijk beschreven. De laatste helft van 2019 is de realisatie van het nieuwe kwaliteitsboek van start gegaan. VCOG zal in de zomer van 2020 dit traject hebben voltooid. Gelijktijdig wordt er naast het bestaande kwaliteitsinstrument WMK-PO, dat door de scholen wordt gebruikt, onderzocht of er andere instrumenten op de markt zijn die beter aansluiten bij de visie op kwaliteitsmanagement binnen VCOG. Eén van de VCOG-scholen, De Rietzee, voert dit onderzoek uit. De verwachting is dat de scholen eind 2020 in gezamenlijkheid de keuze voor een instrument gaan maken. Dat kan opnieuw een keuze voor WMK-PO zijn, maar ook de keuze voor een ander instrument.

Het gehele instrumentarium heeft ten doel het kwaliteitsmanagement te voorzien van data en bronnen, waarmee de monitoring en sturing op kwaliteit overal in de organisatie goed kan plaatsvinden. Zodat alle professionals binnen VCOG goed zicht hebben op de kwaliteit en daarop sturen vanuit hun positie in de organisatie, van leerkracht tot het bestuur.

Onderwijsresultaten 2019

De leerlingen van de elf VCOG-scholen hebben op 16 t/m 19 april de eindtoets 2019 gemaakt. Ook in 2019 heeft VCOG vastgehouden aan haar beleid rond de eindtoetsing, zoals dat in 2015 is vastgesteld.

De scholen hebben in dat jaar voor een gecertificeerde eindtoets gekozen, deze toets is ook in 2019 ingezet om de onderwijsopbrengsten mee te meten. De VCOG-scholen gebruiken voor de meting ofwel de eindtoets van CITO of de IEP-toets van bureau ICE. Evaluatie en herijking van dit beleid is uitgesteld naar 2020, omdat de eindtoetsing dan ook landelijk een grote verandering doormaakt.

Op drie VCOG-scholen staan de eindopbrengsten de laatste jaren onder druk. Het bestuur heeft op twee scholen een extern onderwijsadviesbureau ingezet, om samen met de school de kwaliteit van het onderwijs te vergroten. Daarnaast is het bestuur ook zelf intensief betrokken geweest bij deze scholen in 2019. Er is een gerichte aanpak geweest op het terrein van monitoring en sturing op de onderwijskwaliteit. Op de scholen had de directie van de school samen met het team voldoende in beeld waar de kwaliteitsaspecten aangepakt moesten worden. Vanuit de gesprekken die hierover bestuurlijk zijn gevoerd, heeft de school samen met het externe adviesbureau een plan van aanpak opgesteld. Het bestuur is steeds op de hoogte gehouden door de school en het adviesbureau over de gang van zaken. 

Op de Anne Frankschool waren de eindresultaten ruim voldoende, de school heeft de onderwijskundige richting die zij in school jaar 2018-2019 heeft uitgezet, doorontwikkeld. De Kleine Wereld werkt hard aan het vergroten van de onderwijskwaliteit. De resultaten daarvan zijn nog niet zichtbaar in de onderwijsopbrengsten. De school kampt met enorme sociaal-emotionele problematiek, waardoor het leerproces van een grote groep leerlingen traag en grillig verloopt. De school werkt nauw samen met de jeugdhulp in de wijk. Op De Heerdstee heeft ook een traject plaatsgevonden met het externe adviesbureau. Vanuit het nieuwe schoolplan zet de school fors meer in op de basisvaardigheden, door dagelijks vaste structuuroefening in te voeren voor alle groepen, de leertijd voor rekenen en taal te vergroten en veel aandacht te besteden aan goede instructie.

Binnen alle scholen van VCOG is de problematiek rond het lerarentekort fors toegenomen in 2019. Deze problematiek raakt echter de scholen in de achterstandswijken van Groningen het meest. De uitdaging om voor iedere groep een leerkracht te hebben staan, is gelijk aan de andere scholen. Maar de invloed die het lerarentekort met zich meebrengt op de onderwijsresultaten van de leerlingen, is op deze scholen duidelijker zichtbaar. Voor veel leerlingen in deze wijken is de veilige relatie met de leerkracht essentieel om goed tot leren te komen. De onrust die ontstaat vanuit het tekort heeft directe invloed op de voorwaarden om tot leren te komen bij deze doelgroep. Veel leerlingen zijn uitermate instructie-afhankelijk. Bovendien vinden startende leerkrachten het lesgeven op deze scholen vaak ingewikkelder. Nu er keuzevrijheid is voor leerkrachten, is het voor deze scholen soms moeilijker om een goede leerkracht te vinden. Het lerarentekort heeft daarmee directe invloed op de kansenongelijkheid in het onderwijs. VCOG maakt zich daarover grote zorgen en is sinds de tweede helft van 2019 actief met het gemeentebestuur in gesprek hoe de kansengelijkheid in Groningen in gezamenlijkheid te stimuleren. Directeuren van verschillende scholen participeren samen met het bestuur in deze gesprekken.

VCOG is trots op het feit dat zij, ondanks de negatieve invloed die het lerarentekort in 2019 in toenemende mate heeft op het primaire proces, de onderwijsopbrengsten gemiddeld goed op orde heeft.

Daarnaast kunnen we ook dit jaar uit de jaarlijkse monitor naar het welzijn binnen VCOG de conclusie trekken dat de leerlingen zich gemiddeld genomen veilig en gelukkig voelen op de VCOG-scholen. Uit de tevredenheidspeilingen onder ouders komt hetzelfde beeld naar voren. De ouders zijn doorgaans tevreden over het onderwijs en het welzijn van hun kind op school. Hierna volgt een overzicht met de schoolopbrengsten van de afgelopen jaren.

Schoolopbrengsten april 2019

school toetsing score 2019 ondergrens score % gewogen leerlingen score 2018
Aquamarijn cito 538,3 535,2 0% 538,9
Anne Frankschool iep 88,2 78,7 9% 76,4
Nassauschool cito 539,0 535,1 1% 538,7
De Kleine Wereld iep 84,6 75,8 27% 75,7
De Wegwijzer iep 78,7 77,7 15% 79,0
De Hoeksteen iep 81,0 78,8 8% 81,8
't Kompas iep 82,6 78,8 8% 81,4
De Tamarisk cito 532,5 533,4 12% 535,4
De Heerdstee iep 78,1 78,2 12% 81,4
Dom Helder Camaraschool iep 84,6 79,7 2% 86,0
De Rietzee cito 536,4 535,2 0% 539,2

Een nieuw schoolplan 2019-2023

In de eerste helft van 2019 hebben de VCOG-scholen een nieuw schoolplan geschreven. Daaraan voorafgaand zijn de tevredenheidspeilingen uit WMK-PO uitgezet onder de ouders, leerkrachten en leerlingen. Daarnaast zijn de schoolplannen uit de voorafgaande periode uitvoerig geëvalueerd. Deze uitkomsten plus de ontwikkelingsambities van de school gekoppeld aan het strategisch plan van VCOG hebben geleid tot een nieuw schoolplan. Het strategisch plan van VCOG was al in 2018 voltooid. Dat had als voordeel dat de strategische ambities en de schoolambities goed op elkaar afgestemd konden worden. De afspraak is dat alle scholen gezamenlijk aan twee ambities werken en daarnaast kiezen uit strategische doelen die passen in de ontwikkeling van de school.

Alle scholen hebben de plannen besproken met het bestuur en de staf. In september zijn de doelen uit ieder schoolplan gepresenteerd aan de collega-scholen. De realisatie van het schoolplan en het jaarplan vormen een vast onderdeel van de onderwijskwaliteitsdialoog.

Passend onderwijs

De scholen van VCOG meten tweejaarlijks de kwaliteit van de basisondersteuning. Deze meting gebeurt met hulp van het ijkinstrument basisondersteuning van het Samenwerkingsverband 20-01 waar VCOG onder valt. Vorig jaar is dit instrument aangepast aan de basiskwaliteit van het huidige inspectiekader. Vanuit de meting van de basisondersteuning past de school jaarlijks het schoolondersteuningsprofiel aan. Hierbij formuleren de scholen niet alleen de kwaliteit van hun basisondersteuning, maar ook de grenzen van de extra ondersteuning die de school kan bieden. Op de websites van alle scholen is het schoolondersteuningsprofiel vermeld. De middelen van het samenwerkingsverband worden vanuit het bestuur ingezet voor leerlingen met een forse extra ondersteuning. Voor deze leerlingen kan de school een bestuurlijk arrangement aanvragen. De overige ondersteuningsmiddelen worden toegekend aan de scholen, wanneer zij door het opstellen van een groeps- of een individueel arrangement aantonen dat de groep of de leerling de basisondersteuning ontstijgt en er extra middelen nodig zijn om aan het onderwijsaanbod te voldoen. Daarnaast heeft VCOG sinds 2018 een expertisecentrum, waar vanuit twee orthopedagogen de scholen ondersteunen bij begeleidingsvragen. Zij stellen een zienswijze op bij verwijzing van leerlingen en doen onderzoek om de ontwikkelingsbehoefte van leerlingen helder te krijgen. Naar verwachting zal het expertisecentrum in 2020 verder worden uitgebreid. Hiermee wordt de eigen begeleiding verruimd en zal minder een beroep hoeven te worden gedaan op externe partijen, hetgeen kostenbesparend zal werken.

Aandacht voor hoogbegaafde leerlingen

Het afgelopen jaar heeft VCOG een notitie vastgesteld rond het onderwijs aan meer- en hoogbegaafde leerlingen. Voor het aanbod aan alle leerlingen die onder deze brede definitie vallen, heeft VCOG afspraken gemaakt om de kwaliteit te verbeteren. Dat geldt voor het extra aanbod op de scholen in de groep en buiten de groep en ook voor de leerlingen die op grond van hun begaafdheid een aanbod nodig hebben die de reguliere school niet meer kan bieden. In het najaar van 2019 zijn er in samenwerking met het Samenwerkingsverband 20-01 twee groepen ingericht. De eerste groep betreft een groep op bovenschools niveau van VCOG, waar leerlingen met een zeer hoge intelligentie geplaatst kunnen worden. De tweede groep is bovenbestuurlijke ingericht door het samenwerkingsverband waar leerlingen geplaatst kunnen worden waarbij naast een hoge intelligentie met name gedrag voorliggend is. De VCOG-scholen kunnen de leerling aanmelden bij één van beide groepen, wanneer het onderwijsaanbod voor de leerlingen op de eigen school niet meer toereikend is. Een toeleidingscommissie onderzoekt vervolgens of plaatsing aan de orde is. In 2020 gaat VCOG samen met de schoolbesturen in de gemeente Groningen en het Samenwerkingsverband 20-01 kijken hoe de leerkrachten van de reguliere scholen verder geprofessionaliseerd kunnen worden om deze doelgroep tijdig te signaleren en vervolgens een goed aanbod te kunnen realiseren. Op deze wijze verwacht VCOG dat het aanbod op de eigen school steeds verder versterkt kan worden en aparte opvang minder nodig zal zijn. Het is wel de visie van VCOG dat er leerlingen blijven binnen deze doelgroep die blijvend een specifiek aanbod nodig zullen hebben buiten de reguliere school.

Volgend hoofdstuk: Personeel en Organisatie